شخصيت هاي عمده ي شعر دوران مشروطه - قسمت اول

 

ملك الشعراي بهار :سياستمدار ، روزنامه نگار ، پژوهنده  و استاد دانشگاه . او بي شك شاعر برجسته ي عصر خويش در تهران است كه به علت تنوع و حجم آثار ادبيش ، همه جا نشان خود را بر تاريخ جنبش مشروطه نهاده است . به رغم همه ي تنوعي كه در قالب شعر او به چشم مي آيد ، بايد آخرين قصيده سراي بزرگ شعر فارسي به شمار آورد .بي شك از روزگار خاقاني قصيده سرايي به اهميت او به جهان نيامده است .

 

                                                                   ادبيات فارسي از جامي تا روزگار ما

                                                                         شفيعي كد كني صفحه 79

رضاه شاه داشت میمرد

 يكشنبه 14 شهريور 1355

صبح با هلي كوپتر به آلاشت رفتم . از آنجا هم با هلي كوپتر به تنران امدم . اولين دفعه بود كه به زادگاه راد مرد بزرگ و فرزند اصيل ايران مي رفتم . حالت عجيبي به من دست داد  خيلي خيلي لذت بخش، از جهت تفكر و قدرت لايزال خداوندي . اين طفل در 6 ماهگي از همين راهي كه قافله اسب سوار ما امروز ميروند به پلور رفته و از راه گردنه امام زاده هاشم عازم تهران بوده است كه در آنجا از سرما سياه شده و مادرش او را در امام زاده هاشم به خيال اينكه طفل مرده ، جا گذاشته است . قافله ي بعدي او را زنده يافته و در منزل پايين تر به مادرش تسليم داشته اند ، اين است قدرت خدا و اين حكايت نيست عين حقيقت است .

 

                                                                 يادداشتهاي علم جلد 6 صفحه 234

پايان يك رويا                  

نام كتاب : پايان يك رويا                  نام نويسنده : احسان نراقي              ناشر : نشر ثالث  

چاپ : اول                                     قيمت : 7300 تومان                          تعداد صفحه : 331 

كتاب داراي يك پيشگفتار و مقدمه اي است در باب جنبش دسامبريست ها كه نخستين جنبش آزاديخواهانه در روسيه بوده است .

سپس بخش اول تا پنجم را به لنين ، استالين ، خروشچف ، برژنف و گورباچف و خصوصيات دوره ي هر يك اختصاص داده است بخش ششم به يلتسين و فرجام او اختصاص دارد و فصل بعدي به فرجام اولين دولت سوسياليستي مبني بر افكار ماركس.

فصل هشتم تا نهم به پوتين و ديمتري مدودف و دوران جديد روسيه و ساختار اين كشور و مسئله فقر و فحشاء و باندهاي مافيايي و ارتباط اين كشور بزرگ با اروپاي متحد و امريكا پرداخته است .

فصل دهم به شورش شيفتگان اختصاص دارد و جالبترين فصل به نظر من فصل يازدهم است كه به بحث ماكسيم گوركي نويسنده بزرگ روسيه و انقلاب روسيه از 1902 تا 1938 مي پردازد .

در اين فصل مي نويسد ماكسيم گوركي نوشته است كه :

" لنين به اخلاقيات پايبند نيست پس شايسته رهبري نمي باشد با بي اعتنايي مشغول آزمايش سنگدلانه بر روي مردم روسيه است اين از پيش محكوم به شكست است او خود را در اين راه محق ميداند و در اين فاجعه ي بيسابقه اي كه در پيش است هم لنين مسئول است و هم حواريونش كه برده ي افكارش ميباشند " .

تحليلي بر كتاب ظلمت در نيمروز آرتور كستلر قسمت بعدي كتاب احسان نراقي است  و فصل بعدي به بوريس پاسترناك و كتاب مشهورش دكتر ژيواگو اختصاص دارد كه پاسترناك بخاطر اين كتاب برنده ي جايزه ي نوبل ادبيات شد ولي نتوانست براي گرفتن جايزه به سوئد برود . كتاب در همان سال 1957به انگليسي ، فرانسه وآلماني ترجمه شد ولي در شوروي اجازه چاپ نيافت و پراودا كتاب دكتر ژيواگو را بهتاني نسبت به انقلاب اكتبر تلقي كرد هر چند كه مردان و زنان صاحب نظر و اهل كتاب به ستايش آن پرداختند .

اگر كتاب لنين تا پوتين طلوعي را با اين كتاب همزمان بخوانيد به نتايج جالبي در باب انقلاب اكتبر 1917 روسيه خواهيد رسيد ، به هر حال كتاب احسان نراقي را بخوانيد خواندنش خالي از لطف نيست .

مشکلات جنگ در خاطرات هاشمی - قسمت دوم

در باره كمبود كادر عمليات در يگانها ، آقاي اردستاني راوي مركز مطالعات و تحقيقات جنگ در قرار گاه خاتم مطلبي را با عنوان خستگي فرماندهان ، كمبود شديد كادر چنين يادداشت كرده است : همه شهيد شدند ، از ياران سال اول جنگ بيش از چند سردار باقي نمانده است ، مابقي نسل دوم و سوم فرماندهان جنگ هستند . آقاي مرتضي قرباني فرمانده لشكر 25 كربلا كه زبانزد شجاعان و از پيشگامان خيزهاي بلند در عملياتهاست امروز در گوشه اي به محسن رضايي مي گفت : آقا محسن نمي شود يك مدت لشكر كربلا استراحت و باز سازي كند ، يكي ديگر بيايد ؟ خدا مي داند خسته شديم . يك مقدار پيش آقاي غلام پور قرار گاه كربلا باشيم ؟ حاج بصير كه شهيد شد ، نوبخت و طوسي هم مفقود شده اند ، نوريان هم ستاد مشترك فشار آوردند بروند ناحيه خراسان ، ناحيه هم با ما هماهنگ نيست . اين حالت در غالب فرماندهان مشاهده ميشود به همين دليل فرماندهي به طور جدي در صدد است كه يك رده كادرهاي اصلي را بالا بكشد . جعفر اسدي ، مرتضي قرباني  احمد كاظمي ، باقر قاليباف ، عبد المحمد رئوفي ، عزيز صفري  و امين شريعتي ، از جمله افرادي هستند كه فرماندهي در نظر دارد آنها را از رده لشكر بالا آورده و مسئوليت فعلي آنها را به افراد ديگر بدهد .

 

                                                  كتاب خاطرات سال 1366 هاشمي رفسنجاني

                                                                  دفاع و سياست - صفحه 406

اخلاق سگی

يك از دوستان عزيز ديروز تماس تلفني گرفت و احوال پرسيد.

گفتم : خوبيم و نفسي ميآيد و ميرود و ظاهرا" ممد حيات است .

گفت : شنيدي زن عمويم سرطان دارد و دكترها جوابش كرده اند و گفته اند مگر معجزه اي صورت بگيرد و گرنه عمر زيادي نخواهد كرد ؟

گفتم : نه ، نشنيده ام ، اما كدام عمويت ؟

گفت : پسر خوب مگه من چند تا عمو دارم ؟ يك عمو كه بيشتر ندارم .

گفتم : يادم رفت ببخشيد. حالا كي سرطان گرفت ؟

گفت: سالهاست كه با سرطان دست و پنجه نرم ميكند ولي اينك به انتها رسيده است .

گفتم : خوش به حالش كه از اين دنيا زودتر خلاص ميشود .

گفت : خواهرش يعني عمه ي حقير پيغام فرستاده كه اگه زنش مرد زن ديگه اي نگيرد و آبروي ما را نبرد .

گفتم : چرا مگه تجديد فراش گناه است ؟

گفت : نه ، ولي چرا خواهرش مخالفه در جاي خودش جالب است .

گفتم : ولي مرد بعد از فوت زنش نمي تواند تنهايي زندگي كند گذران زندگي برايش سخت است .

گفت : عموي من با خانمش رابطه ي خوبي نداشت و هميشه با هم دعوا داشتند . خوب به ياد دارم سالها قبل آمده بود پيش پدرم و از زنش گله داشت مي گفت 10 روز اول ماه اخلاق خانمم مثل سگ ميشه و نميشه بهش نزديك شد 10 روز هم كه پريود ميشود 10 روز بعدش هم دوباره اخلاقش گهي ميشه پس تكليف من بدبخت چيه و كي بايد من با خانم باشم ؟

گفتم : چي بگم پس اگه زنش بميره تازه روز شادي اوست ؟

گفت : آي گفتي .

مشكلات جنگ در خاطرات هاشمي - قسمت اول

 

احمد كاظمي خطاب به هاشمي : ما در عمليات كربلاي 5 اگر 5 گردان تانك در اختيار داشتيم تا كانال زوجي پيشروي ميكرديم . ايشان همچنين بي حفاظ بودن نيروها هنگام جابجايي از عقبه به خط و تلفات فراوان آنها را مطرح كرد. كاظمي افزود : يك دسته 22 نفره پياده وقتي فرمانده اش شهيد مي شود ، رها ميشوند اما اگر تانك و نفر بر باشد آتش خمپاره 60 و 81 بر روي آن موثر نيست ولي بچه هاي بسيجي را از بين ميبرد . ما بايد 2 ، 3 لشكر رزمي داشته باشيم . ايشان خطاب به هاشمي گفت : حاج آقا الآن من مشكل نيرو ندارم ، من اين گردان راكه الآن دارم معاون ندارد ، مشكل كادر ما چه شكلي بايد حل شود؟اگر بخواهيد پياده بجنگيد فرمانده گردانهايمان را از دست ميدهيم .

 

                                                      كتاب خاطرات سال 1366 هاشمي رفسنجاني

                                                                      دفاع و سياست - صفحه 406

شعر دوره قاجار

در دوره ي قاجار هنوز ، روزگار روزگار غزل بود اما در غزل اين شاعران هيچگونه تازگي اي ديده نمي شود . مشهورترين شاعران عبارتند از هاتف اصفهاني است سپس آذر بيگدلي نويسنده  تذكره آتشكده ، عاشق اصفهاني و سحاب ، اما تنها شاعر دوره ي قاجار كه بطور كلي شخصيتي ممتاز از ديگران دارد و او را مي توان در قياس با همگنانش متمايز كرد قاآني شيرازي است . اما شاعر ديگري كه نسبتا" مشهور ولي اهميت كمتري دارد فتحعلي خان صباي كاشاني است . اين مرد مداح فتحعلي شاه قاجار بود و به تقليد شاهنامه ي فردوسي منظومه اي در شرح جنگ هاي فتحعلي شاه سرود و آن را شاهنشاه نامه كرد .

 

                                                                 ادبيات فارسي از جامي تا روزگار ما

                                                                            شفيعي كد كني صفحه 61

كه دكان ما را گزندي نبود

شبي دود خلق آتشي بر فروخت                            شنيدم كه بغداد نيمي بسوخت

يكي شكر گفت اندرآن خاك و دود                            كه دكان ما را گزندي نبود

جهانديده اي  گفتش    اي بلهوس                            ترا خود غم خويشتن بود و بس

پسندي  كه شهري  بسوزد به نار                             اگر چه سرايت بود بر كنار

بجز  سنگدل ، نا  كند  معده   تنگ                             چو بيند كسان بر شكم بسته سنگ

توانگرخودآن لقمه چون مي خورد                            چو بيند كه درويش خون مي خورد

 

                                                                                          بوستان سعدي  - باب اول

500هزار دلار خرج مردم لبنان

چهارشنبه 27 آبانماه 1366

آقاي اختري سفيرمان در سوريه آمد . اظهارات فاروق الشرع وزير خارجه سوريه بعد از كنفرانس عمان اعراب را براي راضي كردن ما آورد . به نظرم رسيد كه سوري ها مسائلشان با اعراب حل نشده و نمي خواهند ما را هم از دست بدهند . ما هم بايد روابطمان را حفظ كنيم واعتماد كامل نداشته باشيم . گزارش كاملي از وضع لبنان و كمك هاي ايران به مردم و برنامه هاي سياسي ، اقتصادي و نظامي آينده را داد .ماهانه حدود 500 هزار دلار خرج كمك به مردم لبنان است علاوه بر مخارج كارهاي اقتصادي در برنامه ي آينده . ص 354

در همين ارتباط مطلب ديگري آورده در ص 384 :

جمعه 13 آذر ماه 1366 :

از چابهار با هلي كوپتر به پسا بندر در آخرين نقطه ي جنوب شرقي كشور رفتيم . با ماموران سپاه و ژاندارمري و مردم روستا مذاكره كرديم . روستا برق و آب درست و حسابي ندارد و مردم با ماهيگيري امرار معاش ميكنند و همگي سني اند . گفتند مدرسه ي ديني آنها يكصد طلبه و مدرسه ي دولتي فقط 8 دانش آموز دارد

                                             كتاب خاطرات سال 1366 هاشمي رفسنجاني

                                                             دفاع و سياست - صفحه 384

در سالن بدن سازی

يك سال پيش در چنين روزهايي درد خفيفي را باز در ناحيه پشتم احساس ميكردم كه بيشتر به پهلوهايم ميزد . البته دردش شديد نبود و ميشد تحملش كرد اما در رانندگي و در پشت ميز كار عذابم ميداد . ناچار به دكتر مراجعه كردم . گفت بايد عكس بگيرم و آزمايش بدهم و تست عصب بگيرم . همه را انجام دادم كه در بين اينها تست عصبش بسيار جالب بود و اين اولين بار بود كه چنين تست جالبي را انجام ميدادم . قبل از شروع تست به دكتر گفتم كه من ديسك كمر دارم و قبلا" در ناحيه ي پاهايم درد بسيار شديدي داشته ام ولي اينك رفع شده است دكتر پس از تست گفت عصب شما در گير نيست وقتي معني اش را پرسيدم گفت مشكل قبلي شما رفع شده است و من كلي خوشحال شدم . جوابها را كه به نزد متخصص بردم گفت مهره هاي پشت شما ساييدگي پيدا كرده و اگر همينگونه پيش برود درد شما شديد تر خواهد شد . پرسيدم چاره چيست ؟ گفت بايد عضلات پشتتان تقويت گردد تا مشكلتان حادتر نگردد و توصيه كرد كه به بدن سازي بپردازم .

مشكل را با يكي از دوستان خوب مطرح كردم و ايشان كه خود و برادرانش يك سالن بدن سازي دارند توصيه كردند كه به انجا بروم و زير نظر برادرش كه مربي بدن سازي است به تمرين بپردازم . از اينجا به بعد جالب بود براي مني  كه هميشه فكر ميكردم بدن سازي فقط براي قرتي بازي است پس براي اولين بار در طول زندگيم وارد سالن بدن سازي شدم و كساني را مي ديديم كه شانه هاي كلفت ، رانهاي عظلاني ، ساعدهاي ستبر ، بازوهاي بر آمده داشتند كه حقيقتا" بعضي ها يشان اندام بسيار زيبا داشتند و خود مربي كه حسين نام داشت همچنين قيافه ي شيريني و موزوني داشت كه با توجه به صغر سن اش ديدن داشت . از آنروز به بعد هفته اي سه روز به اين سالن ميرويم و به تمرين ميپردازيم آنهم با يكي از دوستان همكار و بصورت جدي به تمرين مي پردازيم . همسن و سال ما در اين سالن بسيار كم است و ما بشدت در اقليت هستيم غالب كساني كه به اينجا مي آيند جواناني هستند بين 18 تا 30 سال ولذا ما در اينجا يك جورايي وصله ناجور هستيم . يكبار يكي از آنها به من گفت حاجي ببخشيد اجازه ميدهيد  ، من كمي جا خوردم و با خود گفتم : حاجي حاجي ،گويا بنده ي خدا به سر من كه مو نداشت و ريش سفيدم نگاه كرده بود و فكر ميكرد بايد حاجي باشم. به هر حال تجربه جالبي است و بودن در اين محيط كه بوي عرق همه جا را گرفته و همه ميخواهند بازوهايشان را به رخ هم بكشند و تعدادي فرياد هاي نكرشان را .

که ناگه بخوردند کرمان سرم

شنیدم که یک بار در حله‌ای

                                                                          سخن گفت با   عابدی  کله‌ای

 که من فر فرماندهی داشتم

                                                                          به سر  بر  کلاه  مهی  داشتم

      سپهرم مدد کرد و دولت وفاق

                                                                         گرفتم   به  بازوی  دولت  عراق

       طمع کرده بودم که کرمان خورم

                                                                         که ناگه  بخوردند  کرمان  سرم

      بکن پنبهٔ  غفلت  از گوش  هوش

                                                                         که از مردگان  پندت  آید  به  گوش

 شنیدم که درگورستان حله کله ی  به عابدی یاد آوری میکرد که من برای خود کسی بودم فرمانده بزرگی بودم و خدا توفیق داد عراق را هم گرفتم اما به طمع افتادم که کرمان را هم بگیرم ولی اجل فرصت نداد و مردم و کرمان داخل خاک سرم را خوردند پس ای دوست پنبه غفلت از گوش بدر آر و عبرت بگیر.                                  

                                                                                                                                                                 بوستان سعدي  باب اول

مرشد و مارگريتا

نام كتاب : مرشد و مارگريتا         نام نويسنده : ميخائيل بولگاكف        مترجم : عباس ميلاني

ناشر : نشر نو                              تعداد صفحه : 443                         قيمت : 90000 ريال

 

مرشد و مارگريتا را شايد بتوان يكي از آثار شگفت انگيز ادبيات جهان به حساب اورد . در زماني كه ادبيات فرمايشي  عرصه را بر چهره هاي درخشان ادب روسيه شوروي تنگ كرده بود . بولگاكف دوازده سال آخر عمر خود را صرف نوشتن رمان كرد كه به زعم بسياري از منتقدين با كلاسيكهاي تاريخ رمان پهلو ميزند و بي ترديد در زمره درخشانترين آثار ادب تاريخ روسيه به شمار ميرود . واضح است كه در فضاي ادبي خفه دوره ي استاليني اثري بديع چون مرشد و مارگريتا حق حيات نداشت و ربع قرن طول كشيد تا با لاخره در سال 1965 زمامداران شوروي پس از حذف بيست و پنج صفحه از متن كتاب آن را در تيراژ محدود چاپ كردند . كتاب با استقبال كم نظير مردم شوروي روبرو شد . به خاطر تيراژ كم ، جلسات قرائت عمومي تشكيل ميشد . كتاب  فورا" به يكي از داغترين كالا هاي بازار سياه شوروي بدل گرديد . طولي نكشيد كه متن كامل و سانسور نشده مرشد و مارگريتا به بسياري از زبانهاي زنده دنيا ترجمه شد و حيرت و تحسين منتقدين را برانگيخت . صدها رساله و كتاب و مقاله در باب جوانب گوناگون مرشد و مارگريتا چاپ شد . حتي منتقدين رسمي شوروي هم با لاخره به ارج و اهميت بولگاكف اعتراف كردند و مقالاتي در نقد و ستايش اين كتاب و ديگر آثار او نوشتند مرشد و مارگريتا ساختي به غايت بديع دارد . رمان از سه داستان مختلف تشكيل شده كه گاه گاه در هم تنيده ميشدند و با لاخره در پايان كتاب به وحدتي ارگانيك ميرسند . شرح وقايع سفر شيطان به مسكو ، سر نوشت پونتيوس پيلاطس و تصليب مسيح و داستان عشق مرشد و مارگريتا اجزاء سه گانه ي رمان هستند . اين داستانها در دو زمان تاريخي مختلف رخ ميدهند ، يكي زمان عيسي مسيح در اورشليم و ديگري زمان حكومت استالين درمسكو . وقايع زمان اورشليم از صبح چهارشنبه هفته عيد فصح آغاز ميشود و تا غروب شنبه ادامه دارد . وقايع اصلي داستانهاي مسكو نيز حدود هفتاد ساعت ، يعني از بعد از ظهر چهارشنبه تا صبح يكشنبه را در بر ميگيرد .

متن بالا همه ي آن چيزي است كه مترجم در معرفي كتاب نوشته است هر چند كه من با اين كتاب خيلي حال نكردم .

چرا شمخانی در سال 66 میخواست استعفادهد؟

شنبه 12 خرداد 1366

عصر آقاي شمخاني جانشين فرمانده ي كل سپاه و فرمانده ي نيروي زميني آمد . از علت استعفايش پرسيدم . حرف حسابي ندارد ، جز اينكه خسته شده و آنگونه كه ميل دارند به خواسته هايشان در رابطه با ارتش و امكانات جنگ توجه نمي شود و به مشكلات كشور توجه ندارند و فكر ميكنند براي تامين جنگ ، بقيه ي امور كشور را مورد توجه قرار نداد .

                                                        كتاب خاطرات هاشمي رفسنجاني

                                                                          سال 1366