سیروان

باري حجم عظيمي از سخنان حلاج در باب ابليس در آثار وي بويژه كتاب طواسين به مساله ي عدم سجود ابليس به آدم و دلايل اين امتناع اختصاص يافته است . تصويري كه در اين بخش از انديشه هاي وي از ابليس ترسيم شده است ، تصوير عاشق پاكباز ، غيور ، ثابت قدم ، مخلص و بي مبالات است . او جدا از همه ي اوصافي كه براي عشق ابليس بيان ميدارد بر آن است كه اين امتناع در سطحي فراتر به تضاد جن و انسان و آتش و خاك باز ميگردد . او حتي مدعي است كه فرمان الهي در سجده بر ادم امري واقعي نبوده بلكه تنها متعلق آن ابتلا و آزمايش عابد عاشق در امر عبوديت و عشق است .

                                                                               كتاب ابليس عاشق يا فاسق